Elk jaar in augustus wordt op verschillende plaatsen, op verschillende momenten, stil gestaan bij het uiteindelijke einde van de Tweede Wereldoorlog, 15 augustus 1945, de capitulatie van Japan. Het einde van deze oorlog, eindelijk ook in Nederlands-Indië. Een einde aan de jappenkampen, een einde aan de dwangarbeid aan de dodenspoorwegen Birma-Siam en Pakan Baroe.
Nog maar weinigen kunnen die tijd uit eigen ervaring navertellen. We kunnen ons nauwelijks nog voorstellen hoe het was. Een moeilijke tijd, ook na de 15e. In veel kampen werd de boodschap pas dagen na deze datum ontvangen. Een vliegtuig met pamfletten vloog soms pas op de 23e over. En juist die laatste weken was het zo zwaar, er was zo weinig eten, zoveel ziekte, er stierven zo velen. En dan voor de overledenen de laatste reis, op de ossenkar, begeleid tot de poort, niemand wist waar de doden heen gingen. Een afschuwelijke afscheidstocht.
Als het leven door terreur een vijand wordt, komt de dood als goede vriend
Door corona waren de herdenkingen dit jaar anders. Natuurlijk veel minder aanwezigen, gepaste afstand, geen samenzijn. Maar zowel de herdenking op 15 augustus in Den Haag, als de herdenkingen van de vrouwen- en jongenskampen, als de herdenking van de spoorwegen Birma-Siam en Pakan Baroe op Bronbeek te Arnhem waren daardoor heel bijzonder.
De oproep om vooraf bloemen te bestellen voor bij de monumenten, samen te kijken naar de uitzendingen en beelden, foto’s te delen, samen te eten, samen een kaars aan te steken. Het versterkte de samenhorigheid.
Samen gedenken
Alle stichtingen die in Nederland en in de rest van de wereld deze herdenkingen elk jaar weer organiseren: heel veel dank. Speciale dank aan: Stichting Japanse Vrouwenkampen, Stichting Herdenking Birma-Siam Spoorweg en Pakan Baroe Spoorweg, Nationale herdenking 15 augustus, Oorlogsgravenstichting.
Zie hier een mini docu over de Birma-Siam Spoorweg.