10%

Sumatra

Omama’s herinneringen (be)zoeken

By Ilona Pullens

June 21^st, 2017

Komende zomer (2017) gaan we naar Sumatra. We gaan er heen om mede de herinneringen van mijn schoonmoeder te (be)zoeken. En natuurlijk ook om van het mooie land te genieten. Daar hoort een goede voorbereiding bij. Omdat ik net als bij onze vorige reis, aan de hand van een verslag op www.waarbenjij.nu een boek wil maken, zet ik de uitgebreide voorbereiding en toelichting ook op deze reis-site. Alleen de voorbereidingen beschrijf ik ook hier, om foto's beter uit te laten komen. En omdat ik graag aandacht schenk aan ons Nederlands verleden. Dat staat feitelijk los van onze reis.

WAT VOORAF GING

Mijn schoonmoeder is geboren op Sumatra, mijn schoonvader op Java. Beiden zijn na de oorlog naar Nederland teruggekeerd. Begin 2000 gingen we met onze familie, mijn schoonouders, kinderen en kleinkinderen voor het eerst naar de herdenkingen op Bronbeek te Arnhem. De herdenking van de Birma Siam en de Pakan Baroe Spoorweg. Mijn schoonvader heeft als KNIL soldaat aan de Birma gewerkt. En we gingen natuurlijk ook naar de vrouwenkampen herdenking, mijn schoonmoeder heeft daar de oorlog moeten doorstaan. Zelf ben ik altijd geïnteresseerd geweest in de geschiedenis van Nederlands-Indië. Luister graag naar de verhalen, lees veel.

Elk jaar komen er weer meer boeken bij. Steeds meer persoonlijke verhalen vinden een weg naar buiten. Ook de organisaties van de diverse herdenkingen geven steeds meer ruimte en aandacht voor persoonlijke verhalen. Ik lees er velen en duik steeds verder het verleden in. Een aantal boeken die ik nu weer, of voor het eerst gelezen heb, die echt gaan over (het verleden van) Sumatra, zijn het lezen meer dan waard. Daarom hier een opsomming:

Als een dauwdrop is het leven (ISBN 90 6135 346 7, H.L. Burgharst - de Boer; dochter van de eigenaar oprichter van bij Indië-gangers vermaarde Hotel de Boer
Terug naar Negri Pan Erkoms (ISBN 90 290 48018, Rudy Kousbroek)
Planters School Vereniging, Brastagi, een andere kijk dan die van Rudy Kousbroek (ISBN 9789048430482, Hugo Jan van der Kaay, Dirk Gerrit Ponsen)
Ontmoeting op de Sibajak, een liefde in Indië (ISBN 978-90-817851-7-4, Susanne Haag)
Tandem (ISBN 9054293292, Jacob Vis)
Medan, beeld van een stad (ISBN 90 74861 10 5, M.A. Loderichs, met bijdrage van anderen)
Geïllustreerde Atlas van de Japanse Kampen in Nederlands-Indië 1942 - 1945 (ISBN 90 74861 17 2, J. van Dulm, W.J. Krijgsveld, H.J. Legemaate, H.A.M. Liesker, G. Weijers)

Naast deze boeken, heb ik nog diverse andere boeken gelezen, mede over de geschiedenis van Nederlands-Indië, maar ook over de (aanleg van de) Birma Spoorweg. Hierop kom ik later ook terug. Deze geschiedenis kent zoveel verschillende aspecten, zoveel lagen om af te spellen en te verkennen, die ik, als naoorlogse generatie, niet allemaal zo maar kan doorgronden. Ik probeer veel verschillende kanten te bekijken, te luisteren en te begrijpen. Voorwaar een enorme puzzel. De verhalen van ervaringsdeskundigen, zeker mijn schoonouders, zijn hierbij voor mij van grote dierbare waarde.

Het verleden in het heden bezoeken

Eigenlijk zijn we al in 2006 begonnen met deze Sumatra-reis. Toen hebben we een eerste opzet gemaakt voor een behoorlijk lange tocht: Thailand, Sumatra, Java. Uiteindelijk hebben we een deel van deze reis in 2010 gemaakt: naar Thailand en Java, om daarna af te sluiten op Bali.

De voorbereiding voor deze 2017 Sumatra-reis heb ik sinds april weer opgepakt. Op 26 april 2017, begon ik met het verder afmaken van de opzet. Die zal ik later plaatsen. Een aantal te bezoeken gebouwen bestaat waarschijnlijk niet meer, dat gaan we meemaken en dat wordt een mooie zoektocht. Deze kaart van Sumatra's Oostkust is aardig oud, we gaan met deze kaart, waar de Nederlandse namen van plantages nog op staan, samen met het modern Google, van alles op zoeken. Wordt vervolgd.

Sibayak, een markante markering

Reizend vanuit Medan naar Brastagi, kom je langs de Sibayak. Het mooie boek van Suzanne Haag, verhaalt hier zo indrukwekkend over. Ja, mijn schoonmoeder heeft hem ook beklommen, dat gaan wij dus ook doen van de zomer.